54η Μπιεννάλε Βενετίας (Η Ελληνική συμμετοχή)

Πηγή: Κατερίνα Λυμπεροπούλου (από την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ / Πολιτισμός)

Ένα πολύχρωμο, πολύβουο και φασιαριόζικο πλήθος γεμίζει από την Τρίτη τα Giardini della Biennale, τους κήπους της Βενετίας που φιλοξενείται η μεγαλύτερη εικαστική γιορτή του πλανήτη, η 54η La Biennale di Venezia με κεντρικό θέμα ILLUMInations.

Μόλις διαβαίνει κανείς την είσοδο μετά τις απαραίτητες διαπιστεύσεις ένας γοητευτικός κόσμος απλώνεται μπροστά του. Οι επισκέπτες, κάθε λογιών και ηλικιών _ από ηλικιωμένους έως μωρά στα καρότσια _ περιπλανούνται στα περίπτερα κάθε χώρας τα οποία στέκουν στη συγκεκριμένη θέση εδώ και δεκαετίες που διοργανώνεται ο θεσμός.

Δίπλα από ένα μικρό κανάλι που διασχίζει τους κήπους, το ελληνικό περίπτερο στέκει στη συγκεκριμένη θέση από το 1934 που χτίστηκε με αρχιτέκτονες τον Γ. Παπανδρέου και τον B. Del Giudice. Σήμερα, η εξωτερική του μορφή έχει εξαφανιστεί εντελώς.

Η Διοχάντη* που υπογράφει την ελληνική συμμετοχή στην 54η Διεθνή ΄Εκθεση Τέχνης αποφάσισε να καλύψει όλη την εξωτερική του πλευρά με λεπτές ξύλινες σανίδες ανοίγοντας μικρά ανοίγματα, για να βλέπει κανείς σαν από την κλειδαρότρυπα τι συμβαίνει μέσα. Αυτή η ιδιαίτερη μορφή του ελληνικού περιπτέρου προσελκύει πολλούς επισκέπτες. «Για πρώτη φορά βλέπουμε τόσο μεγάλη ουρά έξω από το ελληνικό περίπτερο», μας λένε άνθρωποι της διοργάνωσης υπογραμμίζοντας τα θετικά σχόλια της εφημερίδας Guardian, τις επισκέψεις της ομάδας των επιμελητών του Γκουγκενχάιμ και πολλών εκπροσώπων του διεθνούς τύπου που συνομίλησαν με τη Διοχάντη για το έργο της που έχει τίτλο «Beyond Reform» («Πέρα από την ανοικοδόμηση» σε ελεύθερη μετάφραση). Πράγματι, η λιτή μορφή του περιπτέρου προσδιορίζει την πνευματικότητά του.

«Θέλησαν να καλύψω το εξωτερικό μέρος του περιπτέρου για να αναφέρω ότι εμείς οι ΄Ελληνες σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία όπως η συγκεκριμένη πρέπει να κλειστούμε, να συγκεντρωθούμε και να ξανασκαφτούμε», λέει στο Βήμα η 66χρονη καλλιτέχνιδα. «Η ιδέα ήταν να “ακυρωθεί” η εξωτερική όψη του κτιρίου και να θυμίσει ένα οικοδόμημα όπου στο εσωτερικό του κάτι προετοιμάζεται», συμπληρώνει η επιμελήτρια της έκθεσης, Μαρία Μαραγκού. Τι περιλαμβάνει το εσωτερικό του ελληνικού περιπτέρου; Μια πλατφόρμα όπου ο επισκέπτης προχωρά προς μια λωρίδα φωτός ενώ γύρω – γύρω υπάρχει έντονο το υγρό στοιχείο. «΄Ηθελα να βάλω το κανάλι μέσα στο περίπτερο, να δείξω τη σχέση με τον τόπο, ενώ ήθελα επίσης με την αχτίδα φωτός να προσδιορίσω ότι η ελπίδα δεν έχει πάψει να υπάρχει. Και μάλιστα θα έρθει από την ίδια την Ελλάδα», αναφέρει η Διοχάντη. Κι οπωσδήποτε, σύμφωνα με τα λεγόμενά της, πρόκειται για ένα έργο πολιτικής σημασίας.

«Πρόκειται για την πρώτη in situ εγκατάσταση της ελληνικής συμμετοχής από μια καλλιτέχνιδα με ειδικό ενδιαφέρον στο χώρο και στο χρόνο», υπογραμμίζει με τη σειρά της η Μαρία Μαραγκού. Σύμφωνα με τα λεγόμενα της επιμελήτριας, από τον Ιανουάριο η Διοχάντη ξεκίνησε τις μελέτες του χώρου για να δημιουργήσει το έργο της για την υλοποίηση του οποίου συνεργάστηκαν 18 τεχνικοί. Το συνολικό κόστος του έργου δεν ξεπέρασε τα 160.000 ευρώ.

Το Ελληνικό περίπτερο στην Βενετία, όπως πραγματικά είναι

+

Η κριτικός τέχνης και επιμελήτρια του Ελληνικού περιπτέρου της 54ης Μπιενάλε της Βενετίας Μαρία Μαραγκού γράφει:

Μιλάμε πολύ, γράφουμε πολύ. Και όμως, κάπου νοιώθουμε ότι ο χρόνος μας αντιστοιχεί στη σιωπή.
Η ανάγκη να ξαναδεί ο άνθρωπος τις γνώσεις του, από την εποχή της μαθητείας έως την ιστορία που ξαναδιάβασε και εκείνη που γνώρισε, ως τέχνη και ως προσωπικό βίωμα, απαιτεί τη σιωπή.
Εξάλλου, το πρόσφατο παρελθόν μιας υπερεκτιμημένης παγκοσμιοποίησης, μας έχει όλους κουράσει. Μια επιστροφή στις πηγές, έξω από το «συρταράκι» της ταξινόμησης, μια ανακατάταξη του ελάσσονος μήπως και συναντηθούμε με το μείζον, το δικαίωμά μας στο μερίδιο μιας ελπίδας που θα ακυρώνει την ρηχή απαίτηση του «Trendy» στην τέχνη και τις συμπεριφορές που κατοχυρώνει στη ζωή.
Τα στερεότυπα χρειάζονται τον θόρυβο. Γεννούν μύθους που χρησιμοποιούνται σοφά από το σύστημα του περιβάλλοντος της τέχνης με τον ίδιο τρόπο που η παγκοσμιοποίηση χειρίζεται ιδέες που μοιάζουν γοητευτικές. Η τέχνη;
H απόλαυση του βλέμματος, ο στοχασμός ή το πάθος;
Η εμμονή μας να διαχειριστεί η Διοχάντη το ελληνικό περίπτερο στη 54η Biennale της Βενετίας εκφράζει την πίστη στον καλλιτέχνη και το μοναδικό του εγώ, στην εμπιστοσύνη να δημιουργεί ένα προσωπικό έργο που έχει την αρχή του στο χώρο και το χρόνο, στη σχέση του τοπίου και της οικοδομής και το περιεχόμενό του, στο στιβαρό έργο μιας λιτότητας πυκνό σε ιδέες.
«Ο,τι μπορείς να είσαι το δικαιούσαι» γράφει ο φιλόσοφος του 19ου αιώνα Johann Kaspar Schmidt, γνωστός μας ως Max Stirner [Βαυαρία 1806-Βερολίνο 1856], πρώιμος υπαρξιστής και αναρχικός της εποχής.
Η Διοχάντη δικαιούται να κάνει έργο το ίδιο το ελληνικό περίπτερο, μετακινώντας τα όριά τουαλλά και τα όρια του εξωτερικού χώρου, να χτίσει το φαντασιακό στέρεα και λιτά, αλλά και να καταθέσει άποψη για μια ιστορία που ο θεατής βλέπει από την «κλειδαρότρυπα», ανατρέποντας, δηλαδή, τα δεδομένα. Καλλιτέχνης που δουλεύει αποκλειστικά έργα in situ, με ειδικό ενδιαφέρον τον τόπο και τον χρόνο, εξαρτάται από το συγκεκριμένο περιβάλλον στη συγκεκριμένη στιγμή.
Στη Βενετία, επεμβαίνει σε ολόκληρο το ελληνικό περίπτερο, ανατρέποντας την εξωτερική και την εσωτερική του εικόνα. Έτσι, η «βυζαντινίζουσα» όψη του περιπτέρου είναι ορατή μέσα από τις μικρές σχισμές που αφήνουν τα υλικά οικοδομής με τα οποία έχει περιβληθεί το κτίριο, ενώστο εσωτερικό, το κυρίαρχο στοιχείο είναι το νερό και το φως. Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να εισέλθει από έναν διάδρομο με τάση ανυψωτική και να προχωρεί ανάμεσα σε μια επιφάνεια νερού –σαν το κανάλι να έχει μπει και να έχει «πλημμυρίσει» το περίπτερο– για να συναντηθεί με το απόλυτο φως.
Η Βενετία που κινδυνεύει από το ουσιαστικό συστατικό ζωής, το νερό, ο Ειρηνικός που κινδύνεψε από το τσουνάμι της Ιαπωνίας, η αλλοπρόσαλλη οικολογική πολιτική που απειλεί τον πλανήτη, οι μεγάλες ανισότητες μεταξύ των πολιτών της υδρογείου, οι βίαιες μεταναστεύσεις –πολιτικές και οικονομικές– η ανακατάταξη των ορίων και τα νέα τείχη που χτίζονται, όσα πνίγουν τον συνειδητοποιημένο άνθρωπο που νοιώθει την απειλή. Οι κατακτήσεις του 20ου αιώνα «πνίγονται» από τις λογικές των ανθρώπων του 21ου.
Η εγκατάσταση-ελληνικό περίπτερο, με το συγκεκριμένο έργο της Διοχάντης, εκφράζει με έναν τρόπο την ευρωπαϊκή αλλά και την παγκόσμια πολιτική κατάσταση. Και βέβαια την Ελλάδα του σήμερα, της ύφεσης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Ο τόπος φωτός που ζει στο σκότος και την παρακμή, ηθελημένα ή άθελα, ελπίζοντας στην πνευματική και κοινωνικοπολιτική ανοικοδόμηση, δηλαδή το φως, ως μέγιστη κάθαρση αλλά και καθαρότητα της σκέψης. Και ως τέτοια, απεύχεται τη μίμηση και την επανάληψη.
Πολλά λόγια για τη σιωπή που ευχήθηκα. Σταματώ, φέρνοντας κοντά μας το αίτημα του Nietzsche.
«Αρκετά. Αρκετά. Αέρα. Αέρα.»

Πηγή και γενικότερα για το Ελληνικό Περίπτερο στην Biennale της Βενετίας ΕΔΩ

+

* Η Διοχάντη Λουμίδη γεννήθηκε το 1945 στην Αθήνα και σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών κοντά στο Γιάννη Μόραλη. Ακολούθησαν σπουδές χαρακτικής, ζωγραφικής, ενδυματολογίας και αρχιτεκτονικής στο Λονδίνο και τη Ρώμη ενώ παράλληλα η Διοχάντη παρακολούθησε και μαθήματα γραφικών τεχνών. Εκμεταλλευόμενη των γνώσεων της αρχιτεκτονικής, η Διοχάντη μελέτησε σε βάθος τη σχέση του χώρου και της γεωμετρικής δομής και γρήγορα μετακινήθηκε από τη δισδιάστατη ζωγραφική επιφάνεια στον τρισδιάστατο χώρο των εγκαταστάσεων και των κατασκευών. Από το 1976, η Διοχάντη κατήργησε το τελάρο και χρησιμοποίησε τον εκθεσιακό χώρο με όλες τις προσφερόμενες δυνατότητές του. Το έργο της ατμοσφαιρικό και πρωτοποριακό, έχει εκτεθεί σε ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό ενώ έργα της βρίσκονται σε μεγάλα μουσεία της Ισπανίας, της Πολωνίας, της Σερβίας κ.α.

Δείτε παρακάτω παλαιότερη δουλειά της Διοχάντης

+

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s